Xứ Kinh Bắc không thiếu những ngôi đền chùa linh thiêng, trong đó, phải kể tới Đền Cùng Giếng Ngọc Bắc Ninh. Bất kể ngày nào, khu di tích này cũng được nhiều người ghé thăm, chiêm bái, mong cầu may mắn, mạnh khoẻ.
Cách Hà Nội không xa, Đền Cùng Giếng Ngọc Bắc Ninh là chốn địa linh từ bao đời nay. Về với cái nôi của miền quan họ, du khách nhất định phải ghé thăm điểm đến này để cùng tìm hiểu về ngôi làng cổ, về ngôi đền thiêng, giếng nước thần.
1. Về đền Cùng Giếng Ngọc Bắc Ninh nghe chuyền kỳ bí
1.1. Đền Cùng Giếng Ngọc ở đâu?
Vị trí của Đền Cùng Giếng Ngọc là điều mà nhiều du khách đang thắc mắc khi lên kế hoạch cho chuyến đi sắp tới. Cụ thể, đền Cùng Giếng Ngọc toạ lạc trong thôn Viêm Xá, thuộc Xã Hoà Long, TP Bắc Ninh, Tỉnh Bắc Ninh (sau khi sáp nhập là Phường Kinh Bắc, Tỉnh Bắc Ninh).
Đền Cùng Giếng Ngọc Bắc Ninh cách trung tâm thành phố không xa. Ảnh: Bắc Ninh City
Viêm Xá còn được biết tới với cái tên là làng Diềm, cái nôi của dân ca quan họ Bắc Ninh. Đây cũng là nơi có cả đền thờ Vua Bà Thủy tổ quan họ. So với khu vực trung tâm thành phố, ngôi làng này mang dáng vẻ bình yên đến lạ.
Như vậy, sau khi đã biết vị trí Đền Cùng Giếng Ngọc, còn chần chờ gì nữa mà không lập ngay team bạn thân tới đây khám phá thôi nào. Đền Cùng Giếng Ngọc Bắc Ninh có những câu chuyện ly kỳ sẽ mang tới cho bạn nhiều bất ngờ đấy.
1.2. Hướng dẫn di chuyển đến đền Cùng Giếng Ngọc
Theo kinh nghiệm đi Đền Cùng Giếng Ngọc Bắc Ninh, khu di tích chỉ cách trung tâm TP Hà Nội 50km, việc di chuyển vô cùng thuận lợi và nhanh chóng. Từ Hà Nội, du khách đi theo đường Âu Cơ – vào cầu Nhật Tân – cao tốc Hạ Long Nội Bài – ĐT286 – Đường Vua Bà là tới. Đường đi đẹp, không có gì khó khăn. Bạn có thể tra cứu dễ dàng trên google maps và hỏi đường người dân địa phương. Thời gian đi tầm 1 tiếng đồng hồ mà thôi.
Bạn có thể tới Đền Cùng Giếng Ngọc Bắc Ninh bằng bất kỳ phương tiện nào. Ảnh: b.ngoc_07
Theo kinh nghiệm đi Đền Cùng Giếng Ngọc Bắc Ninh, nơi này cũng cách trung tâm TP Bắc Ninh không xa, chỉ 5km. Bạn đi theo đường Âu Cơ rồi đường Vua Bà trong 15 phút là sẽ tới. Do vị trí thuận tiện nên nhiều du khách ở các địa phương lân cận như Bắc Giang, Hải Dương, Thái Nguyên… cũng thường xuyên lui tới Đền Cùng Giếng Ngọc Bắc Ninh để khám phá, chiêm bái.
>>Xem thêm: Kinh nghiệm tham quan các làng nghề truyền thống ở Bắc Ninh A-Z
1.3. Khám phá Đền Cùng Giếng Ngọc lâu đời của làng Diềm
Bắc Ninh có biết bao nhiêu ngôi đền chùa nổi tiếng nhưng nếu tới làng Diềm – ngôi làng của quan họ thì ai ai cũng muốn ghé Đền Cùng Giếng Ngọc một lần. Theo lối nhỏ từ trung tâm thành phố vào tới làng Diềm, du khách sẽ được chào đón bởi cánh cổng tam quan cũ, nhuốm màu rêu phong, có ghi cụm di tích Đền Cùng – Giếng Ngọc. Cảm giác thật bình dị, không khí trong lành và thoáng đãng, nâng niu bước chân người tới thăm quan. Trong khuôn viên quanh Đền Cùng đều có cây cối xoè tán rộng, che bóng mát. Sau khi chiêm bái, bạn có thể ngồi lại trên hàng ghế đá dưới tán cây, nghỉ ngơi và thư giãn.
Đền Cùng Giếng Ngọc Bắc Ninh đã có từ lâu đời. Ảnh: le.tt.huong
Không gian trong Đền Cùng Giếng Ngọc mang dáng vẻ cổ kính, như đưa ta lạc bước về thời gian xa xưa vậy. Không ai biết chính xác về lịch sử Đền Cùng có từ bao giờ, theo ghi chép trên văn bia ở đền thì ngôi đền đã có từ thời Tiền Lý, Tiền Lê. Lịch sử ghi chép lại cho hay thời nhà Lý chống giặc dọc tuyến sông Cầu đã tới chốn này cầu đảo và sau đó đánh bại quân xâm lược.
Đền Cùng Giếng Ngọc Bắc Ninh thu hút nhiều người tới thăm quan. Ảnh: Dulich
Tới đời vua Lý Thần Tông có mắc căn bệnh lạ, đến Đền Cùng cầu đảo cũng trở lại bình thường. Các triều đại sau đều sắc phong tặng Mẫu thờ ở đền này. Có thể thấy, Đền Cùng Giếng Ngọc Bắc Ninh đã tồn tại trên 1500 tuổi, chứng kiến biết bao sự đổi thay của xứ Kinh Bắc. Bạn có thể ghé thăm nơi này vào bất kể thời điểm nào trong năm, đặc biệt vào dịp đầu năm, mùng 1 hay rằm âm lịch, rất nhiều du khách thập phương kéo về đây để cầu tình duyên, công danh sự nghiệp, sức khỏe...
Trước đây, Đền Cùng vẫn còn đầy đủ bia đá, thần phả nhưng qua chiến tranh đã bị hư hại và thất lạc nhiều. Ngày nay, khu di tích còn lưu giữ được Hai pho tượng bà chúa Giếng và một số hoành phi câu đối quý giá. Để thuận tiện tiếp đón hành khách thập phương, đền Cùng còn được xây dựng thêm nhà khách, nhà ghi bia công đức...
Đền Cùng Giếng Ngọc Bắc Ninh nhuốm màu thời gian. Ảnh: min.bobii
Giếng Ngọc nằm trong khuôn viên di tích. Sự tích Đền Cùng Giếng Ngọc là câu chuyện ly kỳ, được truyền lại từ thế hệ này sang thế hệ khác. Du khách nào tới đây cũng đều muốn nghe và suy ngẫm.
“Đền Cùng giếng Ngọc làng ta
Linh thiêng tố hảo lưu truyền nhân gian
Nước trong ngọt mát chứa chan
Tình người son sắt xóm làng thủy chung”
Câu hát trên dường như đã ăn sâu vào trong tiềm thức của người dân làng Diềm mỗi khi nhắc tới Đền Cùng Giếng Ngọc Bắc Ninh. Các cụ vẫn truyền tai nhau rằng ngày xưa, nhờ uống nước thần trong Giếng Ngọc mà giọng hát quan họ mới hay và thấm đượm đến vậy.
Giếng Ngọc có nước xanh ngắt, mát lịm, trông đẹp mắt. Ảnh: hang81991
Tương truyền, dưới chân núi Kim Lĩnh và Kim Sơn xưa kia có một khu rừng lim cổ thụ, là nơi trú ngụ của biết bao chim muông. Trong đó, có loài quạ rừng bay đi tìm nước uống, thấy vũng nước sâu liền kéo về uống. Sau khi rừng lim bị đốn hạ, người ta mới thấy vũng nước và thử uống thì thấy ngọt lịm mát lành. Người dân làng Diềm liền đào thành giếng, từ đó trở thành giếng làng từ đời này qua đời khác.
Qua nhiều lớp đá trầm tích nên nước giếng trong vắt, ánh màu xanh lam rất đẹp, có thể nhìn được tận đáy. Cũng bởi lẽ đó mà có tên là Giếng Ngọc. Giếng có hình bán nguyệt lạ mắt, rộng khoảng 20m2, có 11 bậc gạch dẫn xuống dưới lấy nước. Giếng sâu khoảng 10m, dưới đáy là lớp đá ong tự nhiên.
Đền Cùng Giếng Ngọc Bắc Ninh còn gắn liền với truyền thuyết về 3 ông thần cá. Ảnh: tongkhanhlinh2604
Sự tích Đền Cùng Giếng Ngọc còn gắn với câu chuyện về 3 ông thần cá, càng khiến cho giếng làng trở nên huyền bí, linh thiêng. Giếng nước chẳng bao giờ cạn, vào những năm đại hạn vẫn đầy ắp nước. Dưới giếng có 3 ông cá thần, kích thước to, đẹp hơn các con cá thông thường, sống lâu năm dưới giếng. Dù trải qua lũ lụt, Đền Cùng Giếng Ngọc Bắc Ninh bị ngập sâu, cá rồi rùa đều không sống được nhưng chỉ riêng 3 ông thần cá này vẫn sống sót và không rời đi.
Mọi người truyền nhau rằng 3 ông cá thần là hóa thân của 2 nàng công chúa vua Lý Thánh Tông là Ngọc Dung, Thủy Tiên và 1 nàng hầu. Đền Cùng thờ nhị vị công chúa có công lập làng và truyền nghề cho dân làng này.
Ghé ngay Đền Cùng Giếng Ngọc Bắc Ninh thôi nào. Ảnh: Bắc Ninh City
Giếng Ngọc luôn được dân làng giữ gìn sạch sẽ, trân quý. Mỗi người khi xuống lấy nước phải để giày dép trên bờ, đi chân trần xuống dưới. Mỗi người chỉ được khẽ lấy từng cốc nhỏ để không làm vấy bẩn nguồn nước mát.
Người dân trong làng còn hay lấy nước Giếng Ngọc để pha trà mời khác, nấu rượu bằng nước giếng trong những dịp quan trọng. Nước Giếng Ngọc không chỉ để thoả lấp cơn khát mà với nhiều người, nó còn có ý nghĩa tâm linh. Người ta tin rằng, nước Giếng Ngọc sẽ giúp rước may mắn, khoẻ mạnh tới bản thân và gia đình. . Gái làng Diềm gội đầu bằng nước giếng thì mượt mà, óng ả, vợ chồng muộn mằn sớm khai hoa nở nhụy… Tới Đền Cùng Giếng Ngọc Bắc, du khách còn được thấy 3 ông cá thần bơi lội tung tăng trong giếng.
Dù chưa khẳng định được tác dụng thần kỳ của dòng nước Giếng Ngọc nhưng không khó để nhận ra sự ngọt ngào đặc biệt từ nước giếng cũng như từ sâu trong giọng hát của các liền anh, liền chị.
>>Xem thêm: [Cập nhật] Cẩm nang du lịch Bắc Giang Bắc Ninh - 12 địa điểm không thể bỏ lỡ
2. Các trải nghiệm khác ở Bắc Ninh
2.1. Check in Nhà hát Dân ca Quan họ Bắc Ninh
Địa chỉ: Thôn Viêm Xá, Xã Hòa Long, TP Bắc Ninh, Tỉnh Bắc Ninh (nay là Phường Kinh Bắc, Tỉnh Bắc Ninh)
Nhà hát Dân ca Quan họ Bắc Ninh được xây dựng trên diện tích rộng hơn 19.000 m2, tổng mức đầu tư hơn 240 tỷ đồng, chính thức khánh thành năm 2019. Công trình được xây dựng với phong cách hiện đại, hoành tráng kết hợp truyền thống có mái che dài hơn 60m tựa như mái đình làng quen thuộc của miền Bắc.
Nhà hát Dân ca Quan họ Bắc Ninh gần Đền Cùng Giếng Ngọc Bắc Ninh. Ảnh: Dulich
Phía dưới mái là những hình khối như chiếc nón ba tầm, tạo nên bản sắc riêng cho công trình. Bên cạnh có hồ bán nguyệt để các liền anh, liền chị, hát quan họ trên thuyền vào những dịp lễ, tết.
Cách Đền Cùng Giếng Ngọc Bắc Ninh không xa, Nhà hát Dân ca Quan họ Bắc Ninh là điểm thăm quan, tìm hiểu về quan họ nổi tiếng của xứ Kinh Bắc. Ai có dịp tới đây cũng đều check in bên công trình độc đáo này.
2.2. Ghé làng Thổ Hà
Địa chỉ: Xã Vân Hà, Huyện Việt Yên, Tỉnh Bắc Giang cũ (nay là Xã Vân Hà, Tỉnh Bắc Ninh)
Ai yêu mến vùng quê Bắc Bộ chắc hẳn đều đã nghe đến cái tên Làng Thổ Hà, nằm dọc theo bờ sông Cầu mộng mơ, là một trong những ngôi làng hiếm có vẫn còn giữ gìn được nét đẹp văn hóa cổ của xứ Kinh Bắc.
Làng Thổ Hà có nghề làm bánh đa lâu đời. Ảnh: Ong Nguyệt
Dạo quanh ngôi làng, từ bức tường tới kiến trúc nhà đều đã nhuốm màu rêu phong. Những bức tường gạch loang lổ rêu xanh, gạch đỏ, những con ngõ bé xíu chỉ vừa hai người đi bộ... Tất cả đều quá đỗi thân thuộc với những người con miền Bắc. Lạc bước vi vu quanh làng, bạn sẽ thấy nhiều ngôi nhà trong làng có niên đại hơn 100 năm, mang kiến trúc điển hình của vùng đồng bằng Bắc Bộ.
Trên đây là thông tin về Đền Cùng Giếng Ngọc Bắc Ninh cho bạn và gia đình tham khảo. Theo dõi Du lịch Việt Nam để cập nhật thêm nhiều điểm đến mới cùng kinh nghiệm vi vu hữu ích trong chuyến đi sắp tới của mình nhé.
Yến Yến
